تبلیغات
ولی‌عصر(عج) - ابن سبأ بین توهم و واقعیت 4

ابن سبأ بین توهم و واقعیت 4

یکشنبه 24 آبان 1388 10:22 ق.ظنویسنده : محمد ترابی

 

گروه دوم

گروهی كه منكر وجود شخصی به نام ابن سبأ می‌باشند:

این گروه قطع و یقین حاصل نموده‌اند كه عبد الله بن سبأ افسانه‌ای بیش نیست كه بافته و پرداخته دست‌های مشخصی است كه برای رسیدن به اغراض معینی اقدام به این اسطوره سازی نموده‌ و آن را میان علمای شیعه و سنی ترویج داده‌اند.

منكران شخصیت عبد الله بن سبأ از علمای شیعه:

1ـ علامه شیخ كاشف الغطاء، می‌گوید:

«لیس من البعید رأی القائل: إن عبد الله بن سبأ، ومجنون بنی عامر، وأبا هلال، وأمثال هؤلاء الرجال أو الأبطال كلها أحادیث خرافة وضعها القصاصون وأرباب السمر والمجون»([1]).

(بعید نیست این سخن را بپذیریم كه برخی گفته‌اند: اشخاصی همچون عبد الله بن سبأ، مجنون بنی عامر، ابا هلال و دیگرانی از این قبیل، همه خرافات و افسانه‌هایی است كه توسط قصّه سازان، رمّان نویسان و طنز پردازان ساخته و پرداخته شده است.)

2ـ علامه سید مرتضی عسكری، كه به شكل علمی و منطقی در كتاب خود «افسانه عبد الله بن سبأ» ثابت نموده است كه عبد الله بن سبأ ساخته سیف بن عمر دروغ‌گو است كه این نقش خیالی را برای عبد الله بن سبأ در فتنه و شورش ضد خلیفه سوم ساخته است.

3ـ محقق بزرگوار مرحوم آیت الله خوئی([2]) (قدس سرّه) می‌گوید:

«إن أسطورة عبد الله بن سبأ وقصص مشاغباته الهائلة موضوعة مختلقة، اختلقها سیف بن عمر الوضاع الكذاب، ولا یسعنا المقام الإطالة فی ذلك والتدلیل علیه، وقد أغنانا العلامة الجلیل والباحث المحقق السید مرتضى العسكری فیما قدمّ من دراسات عمیقة دقیقة عن هذه القصص الخرافیة، وعن سیف وموضوعاته فی مجلدین ضخمین طبعا باسم (عبد الله بن سبأ) وفی كتابه الآخر (خمسون ومائة صحابی مختلق)»([3]).

(افسانه عبد الله بن سبأ و قصه‌های دروغین و ترسناك او ساخته‌ و پرداخته‌هایی بیش نیست كه سیف بن عمر در پدید آوردن آن نقش داشته كه در این جا مجالی برای تفصیل و بیان دلایل آن نیست كه با مطالب و مباحث عمیق و دقیقی كه علامه جلیل القدر و محقق پژوهشگر جناب سید مرتضى عسكری درباره قصه‌های خرافی سیف بن عمر و جعلیات او در دو جلد ضخیم به نام «عبد الله بن سبأ» و در كتاب دیگرش «دویست و پنجاه صحابی ساختگی» بیان نموده ما را از این كار بی نیاز نموده است.)

4ـ علامه طباطبائی نیز در تفسیر المیزان به همین نظر اشاره نموده و مطلبی را كه در تاریخ طبری آمده مبنی بر این كه ابن سوداء (ابن سبأ) ابوذر را تشویق و تهییج نموده تا به معاویه بن ابو سفیان اعتراض نماید را ردّ نموده و گفته این داستان‌ها ساخته‌های شعیب و سیف بن عمر است كه هر دوی آنها از دروغ‌گویان و جاعلان مشهور بوده‌اند، كه علمای علم رجال آنها را قدح و تضعیف نموده‌اند، داستان‌هایی كه این دو نفر در باره ابن سودا (ابن سبأ) ساخته و پرداخته‌ و نام او را نیز عبد الله بن سبأ گذارده‌اند... درحالی كه محققان عصر اخیر در این نكته به قطع و یقین رسیده‌اند كه ابن سودا از ساخته‌های دروغین و خرافی است كه هیچ وجود خارجی برای آن وجود ندارد([4]).

5ـ علامه محمد جواد مغنیه نیز از جمله كسانی است كه وجود عبد الله بن سبأ را منكر شده و در مقدمه‌ای كه بر كتاب علامه عسكری (افسانه عبد الله بن سبأ) نوشته، آورده است:

«فلقد اختلق سیف لرسول الله صلی الله علیه وآله أصحاباً لا وجود لهم، وأسماهم بأسماء لم یسمع بها الرسول، ولا أحد من أصحابه، مثل سعیر، والهزهاز، وأطّ، وحمیضة، وما إلى ذلك، كما ابتدع رجالاً من التابعین وغیر التابعین، ووضع على لسانهم الأخبار والأحادیث، من هؤلاء بطل اختلق شخصیته، واختلق اسمه، واختلق قضایا ربطها به، هذا البطل الأسطوری هو عبد الله بن سبأ الذی اعتمد علیه كلّ من نسب إلى الشیعة ما لیس لهم به علم، وتكلّم عنهم جهلاً وخطأ، ونفاقاً وافتراء»([5]).

(سیف بن عمر اصحابی برای رسول خدا صلی الله علیه وآله خلق نموده كه وجود خارجی برای آنان نبوده و نام‌هایی بر آنها گذارده كه خود پیامبر اكرم نیز به گوش مباركش نخورده بود؛ صحابه‌ای همچون: سعیر، هزهاز، وأطّ، حمیضه و دیگر افرادی از این قبیل، چنان‌كه افراد دیگری را در میان تابعین و دیگران خلق كرده و اخبار و روایاتی را از دهان آنها نقل كرده و قضایای ساختگی دیگری را به آنها مربوط ساخته است. از جمله این افراد اسطوره‌ای و افسانه‌ای است كه خود، او را ساخته و نامی بر او نهاده، عبد الله بن سبأ است كه مطالبی به شیعه نسبت داده كه شیعه خود از آن خبر نداشته اما او یا از روی جهل، خطا، نفاق و یا افتراء به شیعه نسبت داده است.)

6ـ محقق جامعه شناس، دكتر علی وردی در كتاب «وعاظ السلاطین» شخصیت ابن سبأ را نفی كرده و می‌گوید:

«یخیل إلی أن حكایة ابن سبأ من أولها إلى آخرها كانت حكایة مقننة الحبك رائعة التصویر»([6]).

(گمان برده می‌شود كه داستان ابن سبأ از اول تا آخر آن داستانی بافتنی با صحنه‌های دل انگیز و جذاب باشد.)

وردی كوشیده است تا راه‌هایی برای ایجاد ارتباط بین شخصیت ابن سبأ و عمار یاسر بیابد تا به این نتیجه برسد كه ابن سبأ كسی جز عمار یاسر نبوده است.

7ـ دكتر كامل مصطفى شیبی از جمله كسانی است كه در كتاب«الصلة بین التصوف والتشیع» منكر وجود ابن سبأ شده و در این مورد دكتر وردی نیز با او موافقت نموده است([7]).

8ـ عبد الله فیّاض در كتاب «تاریخ الإمامیه وأسلافهم من الشیعه» گفته است:

«یبدو أن ابن سبأ كان شخصیة إلى الخیال أقرب منها إلى الحقیقة»([8]).

(به نظر می‌رسد ابن سبأ شخصیتی است كه به خیال نزدیك‌تر است تا به حقیقت.)

([1]) كاشف الغطاء، أصل الشیعة وأصولها: ص181.

([2]) عده‌ای از علما از عبارت مرحوم آیت الله خوئی چنین استفاده نموده‌اند كه وی شخصیت عبد الله بن سبأ را انكار نموده است؛ اما برخی در این برداشت مناقشه كرده‌ و ادعا نموده‌اند كه وی منكر اصل وجود وی نشده، بلكه منكر نقش وی در فتنه‌های منسوب به او و روایات ساختگی سیف بن عمر شده است.

([3]) الخوئی، معجم رجال الحدیث: ج11 ص207، ط5ـ 1992م.

([4]) ر. ك: الطباطبائی، تفسیر المیزان: ج9 ص260، الناشر: جامعة المدرسین ـ قم.

([5]) مرتضى العسكری، عبد الله بن سبأ وأساطیر أخرى: ج1 ص12، الناشر: المجمع العلمی الإسلامی.

([6]) علی الوردی، وعاظ السلاطین: ص90ـ 112، الناشر: دار كوفان ـ لندن.

([7]) كامل مصطفى الشیبی، الصلة بین التصوف والتشیع: ص95ـ 100، الناشر: دار الأندلس.

([8]) عبد الله الفیاض، تاریخ الإمامیة وأسلافهم من الشیعة: ص95.


آخرین ویرایش: - -

 
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر